gokyuzu.org

Expedition-21 Fırlatıldı

Expediation-21 ekibi Çarşamba günü Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden Soyuz uzay aracıyla fırlatıldı. Uzay aracı kalkıştan 10 dakika sonra yörüngeye oturdu ve Güneş panellerini konuşlandırdı.
  Sample Image  
Soyuz TMA-16 uzay aracı Çarşamba günü Byakonur Uzay Merkezi’nden başarıyla fırlatıldı. Telif Hakkı: NASA/Bill Ingalls
Uluslararası uzay İstasyonu’na yapılan seferde Soyuz aracıyla birlikte havacılık uzay mühendisi Jeffrey N. Williamsve havacılık mühendisi Maxim Suraev 6 aylık bir görev için UUİ’de görev yapacaklar. Ekipte bir de uzay turisti yer alıyor. Guy Laliberté  10 gün boyunca uzayda kalmak için yaklaşık 35 milyon Amerikan Doları ödedi. 

Harika İkili

Dün akşam gökyüzünü seyredenler muhteşem bir görüntüyle karşılaştı. Jüpiter ve Ay bir aradaydılar. Bu ikili o kadar güzeldi ki sadece biz değil heykeldeki insanlar bile onları izliyorlardı.
  Sample Image
Fotoğraf: M. Raşid Tuğral Canon EOS 400D ISO400 F/5.6
Bu yakınlaşma Jüpiter ve Ay için bir önem taşımıyor çünkü bu ikili aslında birbirinden yaklaşık 600 milyon km uzaklıkta fakat gökyüzünde bize görünür olarak birbirlerine yaklaşmış gibi görünüyorlar. Bu muhteşem gök olayını kaçırdınız mı? Üzülmeyin bir sonraki yakınlaşma 26 Ekim’de.

Yalancı Fecir

Işık kirliliğinden uzak karanlık bir yerde gözlem yapma imkanınız varsa şimdi Burçlar Işığı’nı görmenin tam vakti.
  Sample Image 
Burçlar Işığı ve Venüs
Fotoğraf: M. Raşid Tuğral (ODTÜ-AAT)
Yalancı Fecir olarak da bilinen Burçlar Işığı ilkbaharda hava karardıktan hemen sonra batıda ve sonbaharda hava aydınlanmaya başlamadan hemen önce doğuda tutulum çemberi üzerinde görülüyor. Çok karanlık bir yerde tutulum çemberinin tamamında beliren ışık genelde ufka yakın koni şeklinde kendini belli ediyor. Burçlarışığının oluşumuna neden olan şey ise gezegenler arası toz parçacıkları. Bu toz parçacıkları Güneş ışığını uygun açıda aldıklarında ışığı bize karşı yansıtıyorlar ve böyle bir görüntünün oluşmasına sebep oluyorlar.

UFO mu Hayal Gücü mü?

İngiltere Savunma Bakanlığı, 1981 ve 1996 yılları arasını kapsayan yüzlerce UFO haberini detayları ile incelediği 4000 sayfalık bir rapor yayınladı. UFO uzmanı David Clarke, bilim adamları ve olaya kuşku ile yaklaşanlar gibi hiç şaşırmamış durumda; çünkü görünmüş tüm UFO’ların betimlemeleri bilim kurgu filmlerindeki ve televizyon programlarındaki UFO’lar ile çok yakın benzerlikler göstermekte.  

 Kurtuluş Günü adlı filmden alınmış bir kare. Telif Hakkı: 20th Century Fox
1996 yılında insanların gördüklerini iddia ettiği 609 UFO’nun betimlemesi ile 1995 yılında yayınlanan ‘X Dosyaları’ (X files) dizisi ve aynı yıl sinemada gösterime girmiş ve uzaylıları konu alan ‘Kurtuluş Günü’ (Independence Day) gibi filmlerdeki 117 UFO görüntüsü karşılaştırılmıştır. Uzman David Clarke’a göre açık bir şekilde sinema filmleri ve televizyon programları halkın UFO beklentilerini ve olayın enteresanlığını arttırıyor ve aynı zamanda insanların UFO’lara nasıl inandığını gösteriyor. Raporda UFO gördüğünü iddia eden polis memurlarının, savaş uçağı pilotlarının ve hatta küçük çocuklarının betimlemelerine dahi yer verildi. Sonuç olarak, tüm tasvirlerin %90’nın parlak yıldızlar ve gezegenler, kayan göktaşları, yapay uydular ve bazı havadan yapılan reklam amaçlı nesneler olduğu anlaşıldı. %10’luk kısım ise açıklanmayan nesneler olarak listelenmiş durumda, bunun sebebi de anlatıcının verdiği eksik bilgi.   Kaynak: Universe Today

Kepler’in Başarısı

NASA’nın yeni Güneş Sistemi dışı gezegen avcısı Kepler Uzay Teleskopu, artık olağanüstü özelliklerini kullanmaya başladı. Science dergisinde yayınlanacak makaleye göre, Kepler Uzay Teleskopu, iyi bilinen bir gaz devinin atmosferini saptayabildi.
Washington’da bulunan NASA merkezindeki Astrofizik dalı başkanı Jon Morse bu gidişattan çok menmun: “İlk 10 günde alınan bilgilerle, bu gezegenin atmosferini saptamak daha sadece başlangıç. Gezegen avı başladı!.” 6 Mart 2009’da, Florida’daki Cape Canaveral Hava Kuvvetleri Üssü’nden fırlatılan Kepler Uzay Teleskopu, gelecek 3.5 yılı Dünya büyüklüğündeki ve ‘Goldilocks Bölgesi’ (Goldilocks Zone) olarak adlandırılan sıvı suyun bulunma olasılığının yüksek olduğu yerlerdeki gezegenleri arayarak geçirecek. Bunu da periyodik olarak yıldızın parlaklığındaki azalmaya göre bulacak.    Atmosferi tespit edilen gezegen HAT-P-7. Çevresinde döndüğü yıldız Dünya’dan bin ışık yılı uzakta ve gezegenin yıldızı etrafındaki periyodu 2.2 gün. Gezegenin yıldızına yakınlığı da Dünya’nın Güneş’e yakınlığının 26’da biri. Bu da onu ‘Sıcak Jüpiter’ tanımına sokuyor.   HAT-P-7 gezegeni, Kepler Uzay Teleskopu uzaya gönderilmeden önce bilindiği için Kepler Uzay Teleskopu buralarda araştırmalar yaptı. Teleskopun ölçtüğü değerlerin kesinliği araştırmacılara, gezegenin değişik evrelerdeki ışık azalmasını ve artmasını kesin olarak gösterdi. Aynı zamanda teleskop, gezegenin yıldızın arkasına geçtiği zaman ışığının tamamen kesilmesini de tespit etti. Bu kesilmeye ‘örtülme’ (occultation) adı veriliyor. Kepler Uzay Teleskopu gönderilen eşi görülmemiş detaydaki bilgileri iletti.  Işık eğrisindeki örtülmeden, dalga boyundan ve şeklinden gezegenin yaklaşık 2400oC ‘deki atmosferi belirlendi. Örtülme sırasındaki zamanın yıldızın önünden geçerkenki zamanın karşılaştırılmasıyla gezegenin çembersel yörüngesi olduğu da keşfedildi.   Kaynak: Science@NASA

2009 Kahraman (Perseid) Göktaşı Yağmuru

Ağustos 11’i ve 12’si gökyüzü gözlemcileri için büyük günler çünkü Perseid Göktaşı Yağmuru o tarihlerde maksimum seviyeye çıkmış oluyor.  Swift – Tuttle Kuyrukluyıldızı’nın Dünya yörüngesinde bıraktığı toz ve kaya parçaları, her yıl ağustos ortalarında, atmosferde yanıyor ve gözlemcilere büyük bir görsel şölen yaşatıyor. Bu yıl maksimuma ulaştığında saatte düzinelerce göktaşının görülmesi bekleniyor. Ama göktaşlarının görülmesini engelleyen doğal bir faktör var: Ay. Ayın 12 ‘sinde %55’i görülebilen Ay gözlemcilere engel olabilir.  Perseid Göktaşı Yağmuru, gökyüzünün herhangi bir bölgesinden görülebilir. Ama bir göktaşının bir Perseid olmasını anlamak için saçılma noktasına bakmak gerekir. Saçılma noktasını bulmak için göktaşlarının ilerleme doğrultularına bakmak gerekir. Eğer göktaşlarının bu doğrultuları bir noktada kesişirse o nokta saçılma noktasıdır. Perseidler için saçılma noktası Kahraman (Perseus) Takımyıldızı’ndadır.

2009 Kahraman (Perseid) Göktaşı Yağmuru

Ağustos 11’i ve 12’si gökyüzü gözlemcileri için büyük günler çünkü Perseid Göktaşı Yağmuru o tarihlerde maksimum seviyeye çıkmış oluyor.  Swift – Tuttle Kuyrukluyıldızı’nın Dünya yörüngesinde bıraktığı toz ve kaya parçaları, her yıl ağustos ortalarında, atmosferde yanıyor ve gözlemcilere büyük bir görsel şölen yaşatıyor. Bu yıl maksimuma ulaştığında saatte düzinelerce göktaşının görülmesi bekleniyor. Ama göktaşlarının görülmesini engelleyen doğal bir faktör var: Ay. Ayın 12 ‘sinde %55’i görülebilen Ay gözlemcilere engel olabilir.  Perseid Göktaşı Yağmuru, gökyüzünün herhangi bir bölgesinden görülebilir. Ama bir göktaşının bir Perseid olmasını anlamak için saçılma noktasına bakmak gerekir. Saçılma noktasını bulmak için göktaşlarının ilerleme doğrultularına bakmak gerekir. Eğer göktaşlarının bu doğrultuları bir noktada kesişirse o nokta saçılma noktasıdır. Perseidler için saçılma noktası Kahraman (Perseus) Takımyıldızı’ndadır.

Eflâtun Günbatımları

Geçtiğimiz aylarda patlayan Sarychev yanardağının etkileri Türkiye’den de gözlenmeye başladı. Yanardağın patlamasıyla açığa çıkan tonlarca sülfürdioksit (SO2) gazı Dünya’nın her tarafına yayılmış durumda ve stratosferin üst katmanlarında bulunan bu gaz Güneş ışınlarını saçarak mora yakın bir rengin ortaya çıkmasına neden oluyor.

Fotoğraf: M. Raşid Tuğral (ODTÜ – AAT), Canon EOS 400D

Sarychev Yanardağı’nın hayaletini  gözlemlemek için Güneş battıktan 10 dakika sonra 20o-30oyüksekliğe bakın. Bunun için çıplak göz haricinde hiç bir şeye gereksiniminiz olmayacaktır.

TRT Ankara Radyosu

ODTÜ AAT üyesi Muhammed Raşid TUĞRAL ve Gökhan KARAGÖZ, TRT Ankara Radyosu’na konuk oldular. Arkadaşlarımız 22 Temmuz’da gerçekleşen tam Güneş tutulmasından ve güncel gökbilim olaylarından bahsettiler.

TRT Ankara Radyosu

ODTÜ AAT üyesi Muhammed Raşid TUĞRAL ve Gökhan KARAGÖZ, TRT Ankara Radyosu’na konuk oldular. Arkadaşlarımız 22 Temmuz’da gerçekleşen tam Güneş tutulmasından ve güncel gökbilim olaylarından bahsettiler.